4.2

Vrijwilligers in soorten en maten

Net zoals iedere organisatie die met vrijwilligers werkt, niet zomaar een vrijwilligersorganisatie is, zo is niet iedere vrijwilliger niet zomaar een vrijwilliger. Ze zijn er in vele soorten en maten. Om de juiste vrijwilliger op de juiste plek te krijgen, is een goed beeld van de verschillende categorieën en types noodzakelijk.


Verschillende categorieën vrijwilligers

De wereld is de laatste decennia erg veranderd, waardoor de vrijwilliger van toen niet erg meer lijkt op de vrijwilliger van nu. De belangrijkste ontwikkeling die de moderne vrijwilliger definieert, is de individualisering van de westerse maatschappij en in het verlengde daarvan de opkomst van de persoonlijke interesses en een actuele agenda. Ook het vrijwilligerswerk zelf is veranderd. Er zijn veel meer soorten vrijwilligerswerk op veel meer plekken in de samenleving bij gekomen. Daarnaast is de rol van vrijwilligerswerk anders: behalve een manier om sociale betrokkenheid te uiten en sociale contacten te onderhouden, is het tegenwoordig ook een instrument om overheidsbeleid voor elkaar te krijgen en allerlei groepen mensen (weer) te laten meedoen in de samenleving. Ten slotte zijn vrijwilligers steeds mondiger geworden. Ze gedragen zich als consumenten die eisen stellen en wensen hebben.

In deze folder maakt u kennis met de episodische, traditionele en geleide vrijwilliger.


De categorieën van vrijwilligers zeggen vooral iets over de vermeende binding van de vrijwilliger met uw organisatie. Daar waar de episodische vrijwilliger niet echt honkvast is, is de traditionele vrijwilliger dat wel. Voor de geleide vrijwilliger is het meestal zo dat hij zijn vrijwillige activiteiten uitoefent tot hij uitzicht heeft op een betaalde baan. U doet er als organisatie dus goed aan om in kaart te brengen tot welke categorie een vrijwilliger behoort. Het is niet omdat een vrijwilliger tot de episodische categorie behoort, dat deze niet in staat is om op een korte tijdspanne goede bijdragen te leveren. En als u weet dat iemand zich meer traditioneel opstelt, doet u er goed aan om hem niet aan projecten te laten werken, maar daar te plaatsen waar de continuïteit van het werk de meeste garantie kent. Met betrekking tot de geleide vrijwilliger is het van belang te beseffen dat deze vrijwilligers lang niet geparticipeerd hebben in de samenleving. Hen belasten met veel verantwoordelijkheden kan dan verkeerd uitpakken.


Verschillende types vrijwilligers

De drie categorieën helpen om vrijwilligers in grote lijnen onder te verdelen. Binnen deze driedeling kunnen we weer onderscheid tussen vrijwilligers maken op basis van hun motieven. Door de motieven van een vrijwilliger goed in kaart te brengen, kunt u een optimale match met uw organisatie maken en behouden, en vrijwilligers bijvoorbeeld ook gepaste waardering geven.


VOORBEELD

Bij de campaigning organisatie staat het werken aan een gezamenlijk doel met normatieve inslag centraal. Denk hierbij aan bijvoorbeeld Greenpeace. Het motief van die vrijwilligers is dan het onrecht richting klimaat en dieren.

Bij de mutual support organisatie staat onderlinge verbinding centraal. Hier is het motief bijvoorbeeld een gedeelde passie als hockey, maar kan het eveneens solidariteit. Denk hierbij aan vrijwilligerswerk bij een organisatie die strijd tegen armoede in de wijk.

Bij de service delivery organisatie gaat het over het aanleveren van diensten of het bedienen van klanten. Het motief is hier dan het product of de doelgroep.


In deze folder leest u alles over de verschillende types vrijwilligers.


De volgorde van de categorieën en de types is niet toevallig. De carrièregerichte en helpende vrijwilliger zijn waarschijnlijk episodischer van aard dan de socialiserende vrijwilliger en de spirituele. Terwijl een socialiserende vrijwilliger waarschijnlijk eerder een traditionele vrijwilliger is. Want wie wil met vrijwilligerswerk vrienden maken om na een half jaar iets anders te gaan doen? Ook de plaats van de geleide vrijwilliger in het midden is niet toevallig. Bij deze vrijwilliger bepaalt vooral de organisatie zijn motief. Hij kan dus alle kanten op. Uiteindelijk is het zo dat een vrijwilliger vaak bij meerdere types past. Houd dus altijd een open blik.


VOORBEELD

Jan is verhuisd van Utrecht naar Den Haag. Zijn ongeloof in kansloze mensen en zijn geloof in hopeloze structuren heeft hij gewoon meegenomen. Verhuizen is niet gelijk aan veranderen. Verder vindt Jan het van belang dat hij vrienden maakt, maar dat hij ook zo snel mogelijk een baan vindt. Jan gaat aan de slag als fondsenwerver voor een organisatie die zich inzet voor kansarme kinderen in de wijk. Zo ziet Jan zijn ideologie vervuld, bouwt hij dicht bij huis een netwerk van vrienden op en komt hij ook in contact met allerlei organisaties. De vrienden die hij maakt in de wijk voegt hij toe op Facebook. De mensen die hij spreekt voor het werven van fondsen, voegt hij toe op LinkedIn. Het zien van de lachende kinderen is voor Jan een beloning op zich.




Hier vindt u een model voor vrijwilligersbeleid waarin de verschillende categorieën en types vrijwilligers geïntegreerd zijn.



Geraadpleegde bronnen
Bekijk hier de geraadpleegde bronnen